رود بارى كاتب [ 1 ] - كه زندگيش دراز باد - به ديگرى بسپارم . زيرا او نسبت به من همان گونه است كه معاوية بن قرّة نسبت به فرزندش ، اياس بن معاويه گفت : « از او پرسيدند ، پسرت چگونه است ؟ گفت بهترين پسر است ، امر دنياى مرا كفايت مىكند و آنچه كه مرا از آخرت بازدارد ، از من بازمىدارد » . سپس گويد و از شمار بيرونند برادرانى كه ميان ما جدايى افتاده زيرا آنها آن را مىخواستند و من دست ردّ بر سينه‌شان زده‌ام . با خواندن اين عبارت شرمندگى من نيز كاهش يافت زيرا من نيز به اخلاق بزرگان تأسى كرده بودم و دانستم كه نفوس در بخشيدن نفايس خويش بخيلند و از نشان دادن عروسان فكرت خويش به نامحرمان مانع . و اين در صورتى است كه كتاب او حاوى تنها بيست و سه شرح حال بود كه من گزيدهء آن را در اين كتاب آورده‌ام . بارى ، سوگند خوردم كه تا هنگامى كه كتاب من هنوز در مسوّده است آن را به كس عاريت ندهم . بلكه هنگامى كه آن را مهذّب و منقح كردم و از مسوّده به بياض بردم ، هر كه خواهد ، از آن بهره جويد زيرا كه به خاطر آن بسا شبها كه ديده بر هم ننهاده‌ام و جسم و جان كاسته‌ام . آنگاه صلهء مرا دعايى كن در حق من ، بسا كه دعاى تو به هدف اجابت رسد . ولى از دو چيز بيم دارم كه هر دو از قلت انصاف و دورى از حق و انحراف از حقيقت مايه مىگيرند ، يكى آنكه بگويند آيا نه اين است كه اين اثر از بنده‌اى رومى است ؟ زيرا اينان به آنچه گفته شده نمىنگرند بلكه به گوينده مىنگرند . ديگر ، قصور همت كه بر اكثر مردم غلبه يافته زيرا اينان همهء همّشان نان و جامه است نه شرف و اعتلاى نفوس . و بدان - خدايت حفظ كند و راه بنمايد - كه اين فن از علم نه آن گونه است كه با آن طلب معاش توان كرد يا زيور و زينت به دست توان آورد و نه از آن گونه كه بازار مدارس را گرم كند و كسى را در مجالس مناظره و جدل پيروز گرداند . اين دانش پادشاهان و وزيران و مردم جليل القدر است كه آن را بهار دلها و شادمانى جانهاى خود سازند . . . و اين كتاب را إرشاد الأريب إلى معرفة الأديب ناميدم . از خداوند يارى مىجويم و از او مىخواهم كه مرا به هر چه خشنودى او در آن است توفيق دهد و به آنچه دوست دارد و سبب نزديكى به او مىشود راه بنمايد ، اوست خداوند جود و كرم و رأفت و رحمت .

--> [ 1 ] يار و مصاحب فضل بن جعفر بن حنزابه . پيش از او كتابت مصر را بر عهده داشت ( الوافى 4 : 46 ) .